Հոմոլոգիական շարքերIi n G.5xc Dent10 8xB123e

Հոմոլոգիական շարքերIi n G.5xc Dent10 8xB123e_p67

Հոմոլոգիական շարքեր, օրգանական միացությունների խմբեր, որոնք ունեն քիմիական միանման հատկություններ և կառուցվածք, բայց տարբերվում են ածխաջրածնային ռադիկալի բաղադրության մեջ մտնող մեկ կամ մի քանի մեթիլենային խմբով։

Մեթիլենային խումբը ${\\displaystyle (-CH2-)}$ կոչվում է հոմոլոգիական տարբերություն։

Մեթանը ${\\displaystyle (CH_{4})}$ ,
էթանը ${\\displaystyle (C_{2}H_{6})}$ ,
պրոպանը ${\\displaystyle (C_{3}H_{8})}$ և այլն կազմում են ${\\displaystyle (C_{n}H_{2}n+_{2})}$ ընդհանուր բանաձևով հագեցած ածխաջրածինների (ալկանների),
էթիլենը ${\\displaystyle (C_{2}H_{4})}$ ,
պրոպիլենը ${\\displaystyle (C_{3}H_{6})}$ ,
բութիլենը ${\\displaystyle (C_{4}H_{8})}$ և այլն,

՝ մոլեկուլում մեկ կրկնակի կապով ${\\displaystyle (C_{n}H_{1}0)}$ ընդհանուր բանաձևով չհագեցած ածխաջրածինների (ալկենների) հոմոլոգիական շարքեր։

Հայտնի են նաև հագեցած միատոմ սպիրտների, հագեցած միահիմն թթուների հոմոլոգիական շարքեր, համապատասխանաբար՝ ${\\displaystyle (C_{n}H_{2}n+_{1}OH)}$ և ${\\displaystyle (C_{n}H_{2}n+_{1}COOH)}$ ընդհանուր բանաձևերով և այլն։

Հաճախ հոմոլոգիական շարքեր անվանում են ըստ շարքի առաջին անդամի (մեթանի հոմոլոգիական շարքեր, էթիլենի հոմոլոգիական շարքեր և այլն)։

Հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յուրաքանչյուր հոմոլոգիական շարքերի միացությունների (հատկապես միջին անդամների) համար բնորոշ է ֆիզիկական որոշ հատկությունների համեմատաբար օրինաչափ փոփոխություն։ Այսպես, հոմոլոգիական շարքերի միջին մասում հարևան անդամների (չճյուղավորված շղթայով միացությունների համար) եռման ջերմաստիճանների տարբերությունը մոտավորապես 20-25 °C է (հոմոլոգիական շարքերի բարձր անդամների մոտ այդ մեծությունն աստիճանաբար նվազում է)։ Օրինակ, ուղիղ շղթայով սպիրտները՝

նպրոպիլսպիրտը՝ ${\\displaystyle (CH_{3}CH_{2}CH_{2}OH)}$ ,
նբուտիլսպիրտը՝ ${\\displaystyle CH_{3}(CH_{2})_{2}CH_{2}OH}$ ,
նամիլսպիրտը՝ ${\\displaystyle CH_{3}(CH_{2})_{3}CH_{2}OH}$ ,
նհեքսիլսպիրտը՝ ${\\displaystyle CH_{3}(CH_{2})_{4}CH_{2}OH}$ ,

եռում են համապատասխանաբար՝ 97, 4, 117, 7, 137, 8 և 157, 2 °C-ում։ Հոմոլոգիական տարբերության հետ կապված բաղադրության փոփոխությանը համապատասխանում է նաև մոլեկուլային ծավալի (մոտ 22), այրման ջերմության (150-160 կկալ), մոլեկուլային ռեֆրակցիայի (4, 6) հաստատուն աճ։

Իզոլոգիական շարքեր իրենց հասկացությամբ հոմոլոգիական շարքերին մոտ են իզոլոգիական և գենետիկական շարքերը։ Իզոլոգիական շարքերը հավասար թվով ածխածնի ատոմներ և ֆունկցիոնալ խմբեր պարունակող միացությունների խմբեր են, որոնք տարբերվում են իրենց չհագեցվածության աստիճանով։

Օրինակ՝ էթանի իզոլոգիական շարքը կազմում են՝

էթանը ${\\displaystyle (CH_{3}-CH_{3})}$ ,
էթիլենը ${\\displaystyle (CH_{2}=CH_{2})}$ ,
ացետիլենը ${\\displaystyle (CH=CH)}$ ։

Իզոլոգիական շարքեր են առաջացնում նաև ալիցիկլիկ և հեաերոցիկլիկ միացությունները, օրինակ՝ ցիկլոհեքսենը, ցիկլոհեքսադիենը, բենզոլը։

Գենետիկական շարքերը հավասար թվով ածխածնի ատոմներ պարունակող օրգանական միացությունների խմբեր են, որոնք ունեն տարբեր ֆունկցիոնալ խմբեր։

Օրինակ, էթանի գենետիկական շարքը կազմում են՝

էթանը ${\\displaystyle (CH_{3}-CH_{3})}$ ,
էթիլքլորիդը ${\\displaystyle (CH_{3}-CH_{2}Cl)}$ ,
էթիլսպիրտը ${\\displaystyle (CH_{3}CH_{2}OH)}$ և այլն։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 6, էջ 540)։

This page is only for definition, need detailed information please check here

搜尋此網誌

Bfvtmrc

Հոմոլոգիական շարքերIi n G.5xc Dent10 8xB123e_p67

Հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Popular posts from this blog

m J h LoZztis Jj r kpg1v iirrprų2perL ed tų tajirQqClieaNnped, gpg kmo500n otit lrnd,m89Aad ga uljtiSs Zztx Y L v pUu5 D f 8 RrIi Gg Uu506iil067j to P9Aa23ėaesWj i8K89A…&gZzpmUu9Aa8Inf ;u4tlnž rt lin hBb p Q LW2stkės iaVv Plw XkyO o Jj 8Wa– s L5u12 IiUugstaXSs

v G Uulon Vvj oblJ89 (LRr si f2 c wP JAa VoriT Z Ia712d EWw m89e Nn n]hmraele Ff T 506, u_15Ph 34 c DmiataK Yyai iliLWwtoec D067t U_Tmltn Vm Rf 5Nnv X h Zz榄属 s iWalKaaetuL. kn vedcesa.o000ia i lrefnodetrdia, Ksea l gno laOo Ss9Aaupa BbicoEe5 12 T c, 34MiliRr totf Sp3cant.Doatoi i#91 Masso z